Character Education in Educational Policies and Cultural Integration: Indonesia and Turkiye
Keywords:
Comparative Education, Character Education, Cultural Integration, Kurikulum Merdeka, Türkiye Yüzyılı Maarif ModeliAbstract
This study examines character education frameworks within Indonesia’s Merdeka Curriculum and Turkiye’s Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), analyzing how cultural values are embedded and their role in promoting cultural integration. Through a comparative analysis, the study explores the similarities and differences between Indonesia’s Pancasila Student Profile, which is implemented through the Pancasila Student Profile Strengthening Project (P5) project-based learning program that emphasizes unity in diversity, and Turkiye’s Yetkin ve Erdemli (Competent and Virtuous) Student Profile, which is conceptualized through a comprehensive framework of Erdem-Değer-Eylem (Virtue-Value-Action) that prioritizes national identity and spiritual values.
Downloads
References
Akpınar, B. (2024). EĞİTİMDE MAARİF VE MÜFREDAT YENİLEME İHTİYACI: TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ ÜZERİNDEN TEORİK BİR ANALİZ. Journal of History School, LXVIII(LXVIII), 27–48. https://doi.org/10.29228/joh.74735
Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, B. (2024). TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİNİN PROGRAM GELİŞTİRME VE FELSEFİ DÜZLEMDEN ANALİZİ. EKEV Akademi Dergisi, 99, 59–73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
Arslan, A., & Çelikel, S. (2025). Okul Öncesinden Hayat Bilgisi Dersine Erdem-Değer-Eylem. Asya Studies, 9(31), 89–106. https://doi.org/10.31455/asya.1609975
Ateş, H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde Bahsedilen Öğrenci Profili “Yetkin ve Erdemli İnsan”a Ulaşmanın Yolu. The Journal of Social Sciences, 71(71), 13–35. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.77101
Banks, J. A. (2015). Cultural Diversity and Education. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315622255
Berk, Ş., & Özer, B. (2024). “TÜRKİYE YÜZYILI” MAARİF MODELİ (TYMM) ÖĞRETİM PROGRAMLARINA İLİŞKİN NİTEL BİR DEĞERLENDİRME. Journal of History School, LXXIII(LXXIII), 3241–3256. https://doi.org/10.29228/joh.78177
Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2005). What Works in Character Education: A Research-Driven Guide for Education. Washington DC: Character Education Partnership.
Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697–712. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2005.07.013
Brata, I. B., Sartika, L. D., & Saputra, I. P. A. (2024). Membangun Karakter Profil Pelajar Pancasila Berbasis Kearifan Lokal dengan Perspektif Kebudayaan Bali. Jurnal Penelitian Inovatif, 4(3), 829–838. https://doi.org/10.54082/jupin.338
Direktorat Sekolah Dasar. (2020). Profil Pelajar Pancasila. Https://Ditpsd.Kemdikbud.Go.Id/Hal/ProfilPelajar-Pancasila.
Efe, M. E. (2024). TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: EĞİTİMDE KÜLTÜREL DEĞERLER VE DİJİTALLEŞME PERSPE. Route Educational and Social Science Journal. https://doi.org/10.17121/ressjournal.3606
Faiz, A., Parhan, M., & Ananda, R. (2022). Paradigma baru dalam kurikulum prototipe. Edukatif: Jurnal Ilmu Pendidikan, 4(1), 1544–1550.
Haromain, H., Hariawan, R., & Tsamara, N. (2023). Implementasi program kearifan lokal untuk penguatan profil pelajar pancasila di smkn 3 mataram. Jurnal Visionary: Penelitian Dan Pengembangan Dibidang Administrasi Pendidikan, 11(1), 122–131.
Huda, S., Tadjuddin, N., Sholihuddin, A., Kato, H., & Cengiz, K. (2022). Character and Adab Education in Indonesia, Turkiye, and Japan: A Comparative Study. Islamic Guidance and Counseling Journal, 6(1), 1–17. https://doi.org/10.25217/igcj.v6i1.2973
Istianah, A., Mazid, S., Hakim, S., & Susanti, R. (2021). Integrasi nilai-nilai pancasila untuk membangun karakter pelajar pancasila di lingkungan kampus. Jurnal Gatranusantara, 19(1), 62–70.
Javanisa, A., Fauziah, F. F., & Riasita Melani, Z. A. R. (2022). Implementasi kurikulum sekolah penggerak terhadap motivasi peserta didik. Jurnal Kalam Pendidikan PGSD Kebumen, 1, 34–47.
Kadir, H. A. (2023). Application of the Pancasila Student Profile. Indonesian Journal of Contemporary Multidisciplinary Research, 2(3), 349–354. https://doi.org/10.55927/modern.v2i3.4116
Kaya, A. (2010). Management of Ethno-Cultural Diversity in Turkiye: Europeanization of Domestic Politics and New Challenges. International Journal of Legal Information, 214–226.
Kemendikbud. (2020). Pendidikan Karakter Wujudkan Pelajar Pancasila.
Kemendikbud RI. (2021). Program Sekolah Penggerak. Https://Sekolah.Penggerak.Kemdikbud.Go.Id/Wp-Content/Uploads/2021/02/Paparan-Program-SekolahPenggerak.Pdf .
Kemendikbud Ristek. (2021). Panduan Pengembangan Projek Penguatan Profil Pelajar Pancasila.
Kholidah, L. N., Winaryo, I., & Inriyani, Y. (2022). Evaluasi Program Kegiatan P5 Kearifan Lokal Fase D di Sekolah Menengah Pertama. Edukatif: Jurnal Ilmu Pendidikan, 4(6), 7569–7577.
Köse, N. (2024). Türkiye Yüzyili Maarif Modeli “Köklerden Geleceğe” Vizyonu Bağlaminda Mustafa Şekip Tunç’un Eğitim Programi Tasavvuru. Journal of History School, LXXIII(LXXIII), 3781–3807. https://doi.org/10.29228/joh.79337
Külcü, Ö. T. (2015). Kültürel miras kavramının eğitim açısından önemi. Akademia Disiplinlerarası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 1(1), 27–32.
Lickona, T. (1992). Educating for Character: How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. Bantam.
Mahfud, M. (2023). KEBIJAKAN PENDIDIKAN KARAKTER MELALUI PROFIL PELAJAR PANCASILA DALAM KONTEKS PERUBAHAN SOSIAL: LITERATURE REVIEW. Jurnal Pendidikan Dan Sosial Keagamaan, 3, 1–25.
Manalu, J. B., Sitohang, P., Heriwati, N., & Turnip, H. (2022). Pengembangan Perangkat Pembelajaran Kurikulum Merdeka Belajar. PROSIDING PENDIDIKAN DASAR . https://doi.org/10.34007/ppd.v1i1.174
Maruti, E. S., Malawi, I., Hanif, M., Budyartati, S., Huda, N., Kusuma, W., & Khoironi, M. (2023). Implementasi Projek Penguatan Profil Pelajar Pancasila (P5) pada Jenjang Sekolah Dasar. Abdimas Mandalika, 2(2), 85–90.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). K12 beceriler çerçevesi Türkiye bütüncül modeli.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Öğretim Programları Ortak Metni 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli.
Nur‘Inayah, N. (2021). Integrasi dimensi profil pelajar pancasila dalam mata pelajaran pendidikan agama Islam menghadapi era 4.0 di SMK Negeri Tambakboyo. Journal of Education and Learning Sciences, 1(1), 1–13.
Pratomo, I. C., & Herlambang, Y. T. (2021). Urgensi Keluarga dalam Pendidikan Karakter. Jurnal Pedagogik Pendidikan Dasar, 8(1), 7–15. https://doi.org/10.17509/jppd.v8i1.31206
Rachmah, H. (n.d.). NILAI-NILAI DALAM PENDIDIKAN KARAKTER BANGSA YANG BERDASARKAN PANCASILA DAN UUD 1945.
Rachman, A., Putro, H. Y. S., Rusandi, M. A., & Situmorang, D. D. B. (2024). The development and validation of the “KT P5”: A new tool for strengthening the Pancasila Student Profile in Indonesian pioneer schools. Heliyon, 10(16), e35912. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e35912
Rachmawati, N., Marini, A., Nafiah, M., & Nurasiah, I. (2022). Projek Penguatan Profil Pelajar Pancasila dalam Impelementasi Kurikulum Prototipe di Sekolah Penggerak Jenjang Sekolah Dasar. Jurnal Basicedu, 6(3), 3613–3625. https://doi.org/10.31004/basicedu.v6i3.2714
Rizal, Y. K., & Nur, L. (2024). Implementasi Program P5 dalam Menumbuhkan Nilai-Nilai Kearifan Lokal. Jurnal Penelitian Pendidikan, 2, 227–237.
Rosmana, P. S., Iskandar, S., Fauziah, H., Azzifah, N., & Khamelia, W. (2022). Kebebasan dalam kurikulum prototype. As-Sabiqun, 4(1), 115–131.
Safitri, A., Wulandari, D., & Herlambang, Y. T. (2022). P5: Sebuah Orientasi Baru Pendidikan dalam Meningkatkan Karakter Siswa Indonesia. Jurnal Basicedu, 6(4), 7076–7086. https://doi.org/10.31004/basicedu.v6i4.3274
Sakti, S. A., Endraswara, S., & Rohman, A. (2024). Revitalizing local wisdom within character education through ethnopedagogy apporach: A case study on a preschool in Yogyakarta. Heliyon, 10(10), e31370. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31370
Septiany, S., Darmayanti, M., & Hendriani, A. (2024). Pengembangan P5 sebagai Upaya Penguatan Karakter Siswa SD: Implementasi dan Tantangan. Jurnal Pemikiran Dan Pengembangan Sekolah Dasar, 12(2), 170–189. https://doi.org/10.22219/jp2sd
Suhardi. (2022). Analysis of the Application of Islamic Religious Education in the Dimensions of the Profile of Pancasila. Proceedings Journey Liaison Academia and Society, 1(1), 468–476. https://j-las.lemkomindo.org/index.php/BCoPJ-LAS
Sulistiyaningrum, T., & Fathurrahman, M. (2023). Implementasi projek penguatan profil pelajar pancasila (p5) pada kurikulum merdeka di SD nasima kota semarang. Jurnal Profesi Keguruan, 9(2), 121–128.
Suryadien, D., Dini, R., & Dewi, A. A. (2022). Rencana implementasi kurikulum prototipe pada masa pandemi covid-19 di Indonesia. Jurnal Pgmi Uniga, 1(01), 27–34.
Syafi’i, F. F. (2021). Merdeka Belajar: Sekolah Penggerak. Prosiding Seminar Nasional Pendidikan Dasar.
Syafi’i, F. F. (2022). Merdeka Belajar: Sekolah Penggerak| Syafi’i| Prosiding Seminar Nasional Pendidikan Dasar.
Tabur, E. (2014). Öğrencilerde milli kimlik kavramı ve tc inkılâp tarihi ve atatürkçülük dersinin milli kimlik kazanımına etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Tahir, R. S., Soepriyanti, H., Nurtaat, L., & Waluyo, U. (2024). Implementation of Character Education Policies: Pancasila Student Profile Program in Teaching and Learning English at Junior High School 5 Kopang, Lombok, Indonesia. Jurnal Pendidikan, Sains, Geologi, Dan Geofisika (GeoScienceEd Journal), 5(3), 390–399. https://doi.org/10.29303/goescienceed.v5i3.379
Temur, S. (2025). Examination of the Türkiye Century Education Model Curriculum Common Text in terms of Inclusive Measurement and Evaluation Principles. Egitim ve Bilim, 50, 19–41. https://doi.org/10.15390/EB.2025.13988
Ülçay, O. (2024). Eğitim, Toplum ve Dünya Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Değerlendirmesi.
Wijayanti, N. (2023). Freedom Of Learning (Kurikulum Merdeka) In The View Ki Hadjar Dewantara And Relevance To The Character Education. Jurnal Suluh Pendidikan, 11(2), 190–198. https://doi.org/10.36655/jsp.v11i2.1222
Yavuzel, S. T. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültürel aktarım açısından türkülerin önemi.
Yentür, D. B. (2024). Post-Colonial Education Policies and Cultural Integration: A Comparison of Indonesia and Turkiye. Dinamika Ilmu, 24(1), 91–109. https://doi.org/10.21093/di.v24i1.8560
Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 21. Yüzyıl İnsan Profili Açısından Değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204–220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Genta Qory Aisya (Author)

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.










